DOLAR 7,5575
EURO 8,9826
ALTIN 474,05
BIST 1.112
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 23°C
Rüzgarlı
İstanbul
23°C
Rüzgarlı
Pts 26°C
Sal 26°C
Çar 27°C
Per 26°C

Temel Hak Ve Hürriyetler Nasıl Sınırlandırılır?

Temel Hak Ve Hürriyetler Nasıl Sınırlandırılır?

Temel Hak Ve Hürriyetler Nasıl Sınırlandırılır?
28.05.2020
65
A+
A-

Temel hak ve hürriyetlerin doğasından kaynaklanan nesnel sınırlarının yanında hukuki sınırları da vardır. Anayasa tarafından doğrudan ya da kanunla sınırlanabilirler. Anayasa, kanunla sınırlamanın istisnası ve belirli koşullara bağlı olarak yürütme organına da temel hak ve hürriyetleri sınırlama yetkisi verir. Anayasaya göre yabancılar için temel hak ve hürriyetler uluslararası hukuka uygun olarak kanunla sınırlanabilir.

 Anayasanın Sınırlaması

 Anayasanın temel hak ve hürriyetlere ilişkin maddelerinde o hakkın kullanılmasındaki sınırları belirten, yani hakkın hukuk düzenindeki varlığına içkin olan özel hükümler bulunur. Örneğin; grev hakkı toplum için olumsuz sonuçlar doğuracak ve ulusal zenginliği yok edecek biçimde kullanılamaz; yüksek yargı organları mensupları, memurlar, diğer kamu görevlileri siyasi partilere üye olamaz; düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti resmi bir biçimde devlet sırrı olarak belirtilmiş bir bilgi için kullanılamaz.

 Kanunla Sınırlama

 Anayasaya göre temel hak ve hürriyetler, anayasanın ilgili maddelerinde sayılan özel nedenlere dayanılmak şartıyla, kanunla ve özlerine dokunulmadan sınırlanabilir. Kanunla sınırlamanın geçerli olan altı tane ölçütü vardır. Bunlardan ilki 1982 Anayasasının ilk halinde bulunurken diğerleri 2001 yılındaki Anayasa değişikliği ile kabul edilmiştir.

 Kanunla Sınırlamanın Ölçütleri

 1) Anayasanın Sözüne ve Ruhuna Uygun Olma

 Sınırlama bir bütün olarak Anayasa ile güvence altına alınan temel hak ve hürriyetler rejimine uygun olmalıdır.

 2) Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Aykırı Olmama

 Anayasa Mahkemesi sınırlamanın bu ölçütünde Türk toplumunun değil, uygarlığın evrensel düzlemde ulaştığı genel kültür seviyesindeki demokrasiyi dikkate almaktadır. Buna göre demokratik toplum düzeninin gerekleri insan haklarının korunması, siyasal iktidarın seçimle belirlenmesi, çok partili siyasal hayatın varlığı, siyasal muhalefetin varlığı, çoğunluğun yönetme hakkının tanıması ve azınlığın çıkarlarının korunması olarak belirtilebilir.

 3) Laik Cumhuriyetin Gereklerine Aykırı Olmama

 Laiklik ilkesine göre dini duygular ve düşünceler devlet işlerine ve siyasete karıştırılamaz. Bunun gereği olarak temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması dini duyguların siyasete alet edilmesine yol açamaz.

 ​​​​​4) Hakkın Özüne Dokunma Yasağı

 Sınırlama ile temel hak ve hürriyetin yalnızca kullanım alanını daraltan dıştan bir müdahale söz konusudur. Sınırlama, temel hak ve hürriyetin kullanılamaz bir duruma gelmesine neden olamaz.

 5) Ölçülülük İlkesi

 Sınırlamada başvurulan araç sınırlamanın amacına ulaşmaya yetecek derecede olmalıdır. Her ne kadar 2001 yılındaki Anayasa değişikliği ile kabul edilmiş olsa da Anayasa Mahkemesi tarafından değişiklikten önce de kararlarında kullanılmıştır.

 6) Özel Nedenlerle Sınırlama

 1982 Anayasasının ilk halinde bulunan devletin ülkesi ve ulusuyla parçalanamaz birliği, ulusal egemenlik, cumhuriyet, ulusal güvenlik, kamusal sistem, genel asayiş, kamusal fayda, genel sağlık ve genel ahlak olarak dokuz tane olan genel sınırlama nedenleri 2001 Anayasa değişikliği ile kaldırılmıştır. Bunun yerine sınırlamanın özel nedenlere bağlı olarak yapılabileceği belirtilip temel hak ve hürriyetlere ilişkin Anayasa maddelerinde dayanılacak özel sınırlama nedenleri sayılmıştır. Örneğin; genel ahlak ile genel sağlığın korunması amacıyla konut dokunulmazlığı hakkı sınırlanabilirken yerleşme ve seyahat hürriyeti sınırlanamaz.

 Kanunla Sınırlamanın İstisnası

 Olağanüstü dönemlerde uygulanan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile temel hak ve hürriyetlerin hepsi sınırlanabilir. Olağanüstü dönemler dışında da yalnızca sosyal ve ekonomik haklar Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile sınırlanabilir. Bu iki önemli istisnanın yanında Anayasa temel hak ve hürriyetlerin kanunla sınırlanması kuralı ile çelişik olarak yürütme organına önemli yetkiler vermiştir. Örneğin; dernekleri ve vakıfları faaliyetten men etme, yakalama ve tutuklama sırasında silah kullanma, toplantı ya da gösteri yürüyüşünü erteleme.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.